Η Νάξος, το μεγαλύτερο και πιο εύφορο νησί των Κυκλάδων, είναι ένας τόπος που καταφέρνει να παντρέψει ανεπιτήδευτα την αιγαιοπελαγίτικη ομορφιά με μια πλούσια γαστρονομική παράδοση. Αν και φημίζεται για τις ατελείωτες χρυσές αμμουδιές της και τα γραφικά σοκάκια της Χώρας, υπάρχει ένας πολύ καλός λόγος για να την επισκεφθεί κανείς στις αρχές του φθινοπώρου: η περίφημη Γιορτή της Πατάτας. Ένα τριήμερο ταξίδι στο νησί της Αριάδνης, γεμάτο από τις μυρωδιές του Αιγαίου, αυθεντικές γεύσεις, τοπικά προϊόντα και νησιώτικη φιλοξενία, είναι η απόλυτη απόδραση από την καθημερινότητα.
Ταξίδι στις γεύσεις και την παράδοση: Ένα τριήμερο στη Νάξο με αφορμή την 17η Γιορτή της Πατάτας
Παρασκευή: Άφιξη στο νησί και οι πρώτες θαλασσινές & κρεατοφαγικές απολαύσεις
Η περιπέτεια ξεκίνησε νωρίς το πρωί της Παρασκευής. Στις 7:20, το Blue Star Delos έλυσε κάβους από το λιμάνι του Πειραιά, σχίζοντας τα γαλάζια νερά του Σαρωνικού και των Κυκλάδων. Η διαδρομή με τον πρωινό αέρα να σε αναζωογονεί και τον ήλιο να αντανακλά στο απέραντο μπλε, προδιαθέτει με τον καλύτερο τρόπο για όσα πρόκειται να ακολουθήσουν. Λίγο πριν τις 1:00 το μεσημέρι, η σιλουέτα της περίφημης «Πορτάρας» —της επιβλητικής μαρμάρινης πύλης του αρχαίου ναού του Απόλλωνα— καλωσόρισε το πλοίο στο λιμάνι της Νάξου. Η αποβίβαση έγινε χωρίς καθυστερήσεις και η πρώτη στάση ήταν το ξενοδοχείο Princess Mare Hotel, ένα πανέμορφο και φιλόξενο κατάλυμα σε απόσταση αναπνοής από την παραλία του Αγίου Γεωργίου και το κέντρο της Χώρας. Η πρώτη επαφή με τη φιλοξενία των ανθρώπων του ξενοδοχείου ήταν θερμή, προετοιμάζοντάς μας για τη συνέχεια. Αφού αφήσαμε τις αποσκευές και φρεσκαριστήκαμε, η ώρα είχε πάει 2:30 και η ανάγκη για καλό φαγητό ήταν επιτακτική. Η πρώτη γαστρονομική στάση έγινε στο εστιατόριο Meze στη Χώρα της Νάξου. Δίπλα στη θάλασσα, το γεύμα ήταν μια ωδή στους θησαυρούς του Αιγαίου. Φρέσκα θαλασσινά, ψημένα με μαστοριά και εκλεκτοί μεζέδες που συνοδεύτηκαν από παγωμένο ούζο και τσίπουρο. Η αύρα του λιμανιού και η ποιότητα των υλικών έδωσαν το σύνθημα για την έναρξη ενός γαστρονομικού τριημέρου που έμελλε να μείνει αλησμόνητο.
Το απόγευμα αφιερώθηκε σε μια χαλαρή βόλτα στα σοκάκια του Ενετικού Κάστρου της Χώρας. Η περιπλάνηση στα στενά καλντερίμια, ανάμεσα σε αρχοντικά και μικρά μαγαζιά με τοπικά προϊόντα, σου δίνει την αίσθηση ότι ο χρόνος έχει σταματήσει. Όταν έπεσε η νύχτα, η γαστρονομική πυξίδα μετατοπίστηκε από τη θάλασσα στην ενδοχώρα. Το δείπνο πραγματοποιήθηκε στην παραδοσιακή ταβέρνα «3 Αδέλφια». Εδώ, οι πρωταγωνιστές ήταν διαφορετικοί αλλά εξίσου πληθωρικοί.
Το τραπέζι γέμισε με ντόπια καλοψημένα κρεατικά, όμως την παράσταση έκλεψαν δύο υλικά-σύμβολα του νησιού: η διάσημη γραβιέρα Νάξου (Π.Ο.Π.) με την πλούσια, βουτυράτη γεύση της, και φυσικά η περίφημη πατάτα Νάξου, τηγανισμένη στην εντέλεια, τραγανή εξωτερικά και αφράτη στο εσωτερικό της.
Σάββατο: Χαλάρωση-Γιορτή της Πατάτας και Γαριδομακαρονάδα
Το Σάββατο ανέτειλε με εξαιρετικό καιρό. Η διαμονή μεταφέρθηκε στο ξενοδοχείο Princess Naxos, προσφέροντας άνεση, εξαιρετικές παροχές και μια ατμόσφαιρα απόλυτης χαλάρωσης.
Το μεσημέρι, ο δρόμος μας οδήγησε στην κοσμοπολίτικη παραλία της Αγίας Άννας και συγκεκριμένα στο εστιατόριο Santana. Δίπλα στο κύμα, σε ένα ατμοσφαιρικό περιβάλλον, απολαύσαμε ένα ελαφρύ αλλά προσεγμένο γεύμα, συνδυάζοντας τη ναξιώτικη δημιουργική κουζίνα με τη μαγευτική θέα στη χρυσή αμμουδιά.
Το βράδυ του Σαββάτου, ωστόσο, ανήκε εξ ολοκλήρου στον μεγάλο πρωταγωνιστή του τριημέρου: τη Γιορτή της Πατάτας. Η Νάξος είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς πατάτας στην Ελλάδα, με την τοπική ποικιλία να ξεχωρίζει για τη γλυκιά της γεύση και τη μοναδική της ποιότητα λόγω του εδάφους και του κλίματος του νησιού. Η ετήσια αυτή εκδήλωση αποτελεί μια τεράστια γιορτή της τοπικής αγροτικής παραγωγής και του πολιτισμού. Με περισσότερους από 3.000 κατοίκους και επισκέπτες, άφθονο φαγητό, μουσική, χορό και ένα μεγάλο ναξιώτικο γλέντι πραγματοποιήθηκε η 17η Γιορτή Πατάτας Νάξου. Η φετινή διοργάνωση ήταν αφιερωμένη στη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Νάξου. Λόγω του επετειακού χαρακτήρα και της μεγαλύτερης επικοινωνίας του προϊόντος με τον κόσμο, η γιορτή μεταφέρθηκε για πρώτη φορά από τις Κάπαρες του Αγίου Αρσενίου στην πλατεία Νικηφόρου Μανδηλαρά, στο λιμάνι της Χώρας.
Με φόντο τη φωταγωγημένη Πορτάρα, τη γαλήνια θάλασσα και τα πλεούμενα της μαρίνας, η παραλιακή ζώνη της Νάξου γέμισε από νωρίς από οικογένειες, νέους, ανθρώπους του νησιού και επισκέπτες. Το φαγητό ήταν άφθονο, το κέφι κράτησε έως αργά και η εντυπωσιακή συμμετοχή του κόσμου επιβεβαίωσε ότι η Γιορτή Πατάτας αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους γαστρονομικούς και πολιτιστικούς θεσμούς του Αιγαίου και ευρύτερα. Ξεχωριστή ήταν η παρουσία στην εκδήλωση της Μιμής Ντενίση, η οποία τιμήθηκε για τη διαχρονική προσφορά της στην Τέχνη και τον Πολιτισμό, καθώς και για τη συμβολή της στη διεθνή προβολή της Ελλάδας μέσα από το έργο της, ειδικά τα τελευταία χρόνια. Την τιμητική διάκριση της απένειμε η μικρή Σοφία Μάκαρη, σε μια ιδιαίτερα όμορφη και ανθρώπινη στιγμή. Η Μιμή Ντενίση διατηρεί εδώ και χρόνια δεσμούς με την ΕΑΣ Νάξου. Στο παρελθόν είχε ανταποκριθεί με χαρά σε πρωτοβουλία της Ένωσης για το Πρότυπο Εθνικό Νηπιοτροφείο και είχε μοιράσει η ίδια, μαζί με τον Άγιο Βασίλη, δώρα στα παιδιά. Παραλαμβάνοντας το βραβείο της, εξέφρασε τη συγκίνησή της για την τιμή και μίλησε με θερμά λόγια για τη Νάξο, τους ανθρώπους της και το έργο της Ένωσης.
Ιδιαίτερη στιγμή της εκδήλωσης αποτέλεσε και το ταξίδι στα 100 χρόνια της ΕΑΣ Νάξου, μέσα από την αφήγηση του ηθοποιού και βουλευτή Σπύρου Μπιμπίλα. Με ζωντανό και συγκινητικό τρόπο, ο Σπύρος Μπιμπίλας μετέφερε το κοινό στη Νάξο στο κλίμα και το γενικότερο περιβάλλον της δεκαετίας του 1920, όταν οι αγρότες του νησιού, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, αποφάσισαν ότι μόνο ενωμένοι θα μπορούσαν να προχωρήσουν. Η αφήγηση ξεκίνησε από την ίδρυση της Ένωσης, στις 7 Μαΐου 1926, από οκτώ συνεταιρισμούς του νησιού και έφτασε μέχρι σήμερα. Παρουσιάστηκαν οι σημαντικότεροι σταθμοί της εκατοντάχρονης διαδρομής της: η στήριξη των παραγωγών, η οργάνωση της πατατοπαραγωγής, η ίδρυση του Σποροπαραγωγικού Κέντρου Νάξου, η ανάπτυξη της τυροκομίας και η αναγνώριση της Γραβιέρας Νάξου ως προϊόντος ΠΟΠ και της Πατάτας Νάξου ως προϊόντος ΠΓΕ.
Πρωταγωνίστρια της βραδιάς ήταν, φυσικά, η Πατάτα Νάξου. Με την επιμέλεια του Ναξιώτη σεφ Στέλιου Κορρέ και τη συμμετοχή τοπικών σεφ και επιχειρήσεων εστίασης, ετοιμάστηκαν και προσφέρθηκαν δωρεάν μεγάλες ποσότητες φαγητού. Μόνο οι τηγανητές πατάτες, που καταναλώθηκαν, έφτασαν περίπου τα 350 κιλά, ενώ οι επαγγελματίες του νησιού συνέβαλαν έμπρακτα στη μεγάλη γιορτή, προσφέροντας φαγητό για τους χιλιάδες παρευρισκόμενους.
Κατά τη διάρκεια της επετειακής εκδήλωσης πραγματοποιήθηκαν έξι τιμητικές βραβεύσεις. Για πρώτη φορά απονεμήθηκε το Βραβείο «Ιωάννης Παπαδάκης», το οποίο έλαβε ο γεωπόνος και διευθυντής παραγωγής της ΕΑΣ Νάξου Μιχάλης Βερνίκος.
Τιμήθηκαν επίσης ο καθηγητής Γιάννης Πολίτης για την επιστημονική προσφορά και τη συνεργασία του με την Ένωση, ο φιλόλογος και πρώην βουλευτής Νίκος Λεβογιάννης για τη συμβολή του στην πρόοδό της, ο οικονομολόγος και νομικός Βασίλης Φραγκουλόπουλος για την ανιδιοτελή προσφορά του και τη συμβολή του στην καταγραφή της ιστορίας της, η Μιμή Ντενίση για την προσφορά της στον πολιτισμό και ο Χρήστος Νέζος για τη μακρόχρονη συμβολή του στην προβολή της Νάξου, των ανθρώπων και των προϊόντων της.
Ξεχωριστές ήταν και οι βραβεύσεις της Εθνικής Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ). Ο πρόεδρός της, Παύλος Σατολιάς απένειμε τιμητική διάκριση στην ΕΑΣ Νάξου για τη συμπλήρωση 100 χρόνων αδιάλειπτης λειτουργίας και προσφοράς. Τη διάκριση παρέλαβε ο πρόεδρος της Ένωσης Δημήτρης Καπούνης.
Ο Δημήτρης Καπούνης τιμήθηκε και προσωπικά για τη μακρόχρονη προσφορά του στο συνεταιριστικό κίνημα, τη στήριξη των παραγωγών και την προβολή της Νάξου και των προϊόντων της. Το βραβείο τού παρέδωσε ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αγελαδοτρόφων και Προβατοτρόφων Δυτικής Θεσσαλίας, Γιώργος Βαϊόπουλος.
Στον χαιρετισμό του, ο Δημήτρης Καπούνης μίλησε για το παρόν, αλλά κυρίως για την επόμενη ημέρα της ΕΑΣ Νάξου. «Η πατάτα στη Νάξο δεν είναι απλώς ένα προϊόν. Είναι η ιστορία μας, η παράδοσή μας, βασικό προϊόν της οικονομίας του νησιού και η στήριξη του αγρότη», τόνισε. Παράλληλα, ανακοίνωσε ένα σημαντικό επενδυτικό πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει το νέο, έτοιμο ήδη, τυροκομείο της Ένωσης στο Γλινάδο, ύψους 8 εκατ. ευρώ, ένα δεύτερο τυροκομείο στον Καλόξυλο, ίδρυση Γεωπονικού Κέντρου, αποθηκευτικούς χώρους, ψυγεία, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, καθώς και τη δημιουργία συνεταιριστικής κτηνοτροφικής μονάδας. Αναφέρθηκε ακόμη στον στόχο της ΕΑΣ για παραγωγή βασικού πατατόσπορου στη Νάξο, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές και να ενισχυθεί το εισόδημα των παραγωγών. Δεσμεύτηκε επίσης ότι η Γιορτή Πατάτας θα συνεχίσει να δυναμώνει, να βοηθά την προβολή τού εκλεκτού προϊόντος της ναξιώτικης γης και να γίνεται καλύτερη χρόνο με τον χρόνο.
Το μουσικό πρόγραμμα ένωσε διαφορετικές γενιές της ναξιώτικης παράδοσης. Στη σκηνή ανέβηκαν οι καταξιωμένοι στο κοινό καλλιτέχνες Ελένη Λεγάκη, η Μαρία Σκουλά, η Στελλίνα Κονιτοπούλου και ο Γιάννης Βιτζηλαίος, μαζί με λαμπρούς μουσικούς και νέα παιδιά του νησιού. Το χορευτικό τμήμα του Γλινάδου παρουσίασε παραδοσιακούς χορούς και στη συνέχεια ολόκληρη η πλατεία μετατράπηκε σε μια μεγάλη πίστα. Τη 17η Γιορτή Πατάτας Νάξου διοργάνωσε η ΕΑΣ Νάξου, με συνδιοργανωτές τον Aegean Voice 107,5 και τον Πολιτιστικό Οικολογικό Σύλλογο Αγίου Αρσενίου, υπό την αιγίδα της ΕΘΕΑΣ. Την παρουσίαση της εκδήλωσης διεκπεραίωσαν ξανά, με μεγάλη επιτυχία, οι δημοσιογράφοι Ελένη Λαζάρου και Χρήστος Νέζος.
Μετά τη συμμετοχή στην εκδήλωση και γεμάτοι από τις εικόνες και τους ήχους της ναξιώτικης παράδοσης, η βραδιά έκλεισε με τον πιο νόστιμο τρόπο στην παραδοσιακή ταβέρνα Γοργόνα, στην Αγία Άννα. Εκεί απολαύσαμε μια καταπληκτική γαριδομακαρονάδα —πλούσια, με φρέσκες γαρίδες, δεμένη σάλτσα φρέσκιας ντομάτας και μυρωδικά που μοσχοβολούσαν θάλασσα.
Κυριακή: Η τελευταία γεύση στο Καστράκι και η επιστροφή
Την Κυριακή το πρωί, ο χρόνος κυλούσε πιο αργά. Αφού απολαύσαμε το πρωινό μας και κάναμε τις τελευταίες αγορές μας σε γραβιέρες, αρσενικό τυρί, κίτρο Νάξου και φυσικά τσουβάλια με φρέσκες πατάτες για το σπίτι, ξεκινήσαμε για τη μεσημεριανή μας έξοδο. Για το αποχαιρετιστήριο γεύμα επιλέξαμε την ταβέρνα Παράδεισος στην περιοχή Καστράκι. Η τοποθεσία δικαιώνει απόλυτα το όνομά της: ένα ειδυλλιακό περιβάλλον δίπλα σε μια από τις πιο μεγάλες και ήσυχες αμμουδιές του νησιού. Κάτω από τη σκιά των δέντρων, το γεύμα περιελάμβανε τοπικές σπεσιαλιτέ, φρέσκες σαλάτες με ντόπια ορεινά λαχανικά και σπιτικά μαγειρευτά που σφράγισαν με τον καλύτερο τρόπο τη γαστρονομική μας εμπειρία στο νησί.
Στις 18:00, το πλοίο της επιστροφής αναχώρησε από το λιμάνι της Νάξου με προορισμό τον Πειραιά. Καθώς η «Πορτάρα» απομακρυνόταν στο βασίλεμα του ηλίου, η αίσθηση που μένει είναι αυτή της πληρότητας. Η Νάξος αποδεικνύει ότι δεν είναι απλώς ένας καλοκαιρινός προορισμός, αλλά ένας τόπος ζωντανός, που προσφέρει αυθεντικές εμπειρίες, απαράμιλλη φιλοξενία και γεύσεις που μένουν χαραγμένες στη μνήμη. Η Γιορτή της Πατάτας είναι η ιδανική αφορμή για να γνωρίσει κανείς την καρδιά και την ψυχή αυτού του μοναδικού κυκλαδίτικου νησιού.